Núverandi samspil lágra vaxta og lítillar fjárfestingar, hvað veldur?

Nýverið hefur verið bent á að lausafé í bönkunum er talsvert og svigrúm til útlána því með ágætum. Svo hefur verið undanfarið ár og hleðst lausaféð upp og fjárfestar kjósa að halda að sér höndum þrátt fyrir aðgang að lánsfé.

Aðgerðir fjárfesta, neytenda og fyrirtækjaeigenda hafa gengið mjög í takti undanfarin ár og sést það best á sveiflum hagkerfisins. Margir fjárfesta á sama tíma og draga saman á sama tíma. Niðurstaðan, snarpar sveiflur hagkerfisins.

Núverandi vaxtastig ætti alla jafna að virka hvetjandi á fjárfesta og fyrirtækjaeigendur en væntingar um aukin umsvif af nýfjárfestingum eru litlar. Framleiðsluslaki er til staðar og atvinnuleysi. Við erum í pattstöðu.

Pattstaðan mun ekki vara lengi, því hægt og rólega fara fjárfestingar af stað, atvinnuþátttaka eykst og hagkerfið hjarnar við. Eigið fé eykst eftir því sem laun hækka og lán eru greidd niður. Mikilvægt er að aðstæður breytist hægt þannig að byggja megi áætlanir framtíðar á gærdeginum. Svo tryggja megi hægan bata sem er varanlegur þarf að tryggja stöðuga umgjörð í regluverki t.d. útlánastofnana. Þannig hefur stíf eiginfjárkrafa í útlánum letjandi áhrif á offjárfestingu einstaklinga og fyrirtækja og tryggir þannig varfærna uppbyggingu.

Vextir munu að öllum líkindum ekki hækka á næstu misserum á meðan framleiðsluslaki er til staðar. Hagvexti hefur verið spáð öðru hvoru megin við 3% í ár og á því næsta. Vegna væntinga um lágan hagvöxt og lága einkaneyslu má gera ráð fyrir að nýfjárfestingar láti á sér standa á komandi misserum því nú eru gömul sannindi í hávegum höfð eins og t.d. Græddur er geymdur eyrir.

Arnar Freyr Ólafsson
Forstöðumaður rekstrarsviðs Sparifélagsins hf