Það er kannski lögbrot að trufla störf Alþingis, en er það alltaf rangt?
Nokkrir einstaklingar verða dregnir fyrir dómarann og ákærðir fyrir að trufla störf Alþingis í mótmælunum á Austurstræti í kjölfar bankahrunsins. Er slíkt lögbrot? Það getur vel verið að það sé ólöglegt en er samt sem áður réttlætanlegt með tilvísun í eins konar æðri rétt sem er fyrst og síðast siðferðilegur og lýtur að almannahagsmunum. Þessi réttur til lögbrota er kallaður borgaraleg óhlýðni og er ekkert nýmæli vondra stjórnleysingja og uppvöðsluseggja heldur á sér alda gamla hefð. Í Gamla Testamentinu segir til dæmis frá því þegar ljósmæður óhlýðnuðust skipunum egipska Faraósins um að drepa öll sveinbörn í Hebreu. Þessi saga er líklega enn sögð í skólum landsins og því ber að fagna ef æskan dregur sinn lærdóm af henni. Þá má nefna kómedíuna Lýsiströtu eftir Aristófanes um setuverkfall kvenna í Aþenu sem mótmæltu stríði sona sinna og eiginmanna við Spartverja. Og ekki má gleyma óhlýðni Gandi eða hvatningarræðum Martins Lúthers King. Meira að segja braut Kristur reglur en ekki vegna þess að hann væri á móti boðum og bönnum, síður en svo, en hann vissi að algildar og ósveigjanlegar reglur gætu valdið mönnum miklum sársauka og kvöl og því gæti jafnvel það syndsamlega verið réttlætanlegt.

Þeir sem núna verða dregnir fyrir dóm fyrir að trufla starfsemi Alþingis kunna að verða dæmdir sekir en þeir gerðu samt rétt. Óréttlætið, skaðinn og sársaukinn sem bankahrunið olli almenningi og ábyrgð þeirra sem sátu á Alþingi var næg réttlæting til mótmæla. Mótmæli geta farið yfir mörk hins lögmæta og orðið ófriðleg en samt verið réttlát ef þau eru til þess að sýna almannavilja og eru til varnar almannaheill. Það hefur gerst áður að störf Alþingis hafa verið trufluð af almennum borgurum. Ég minnist þess til dæmis þegar núverandi utanríkisráðherra messaði yfir þingmönnum af þingpalli á námsárum sínum. Þau mótmæli fóru nokkuð friðsamlega fram og engin var bitinn eða dregin fyrir dómarann, ef ég man rétt, en ég man ekki heldur hversu réttmæt þau mótmæli voru.

Friðsama helgi,
Ingólfur H. Ingólfsson