Ég fæ stundum ábendingar um að starfsfólk í bönkum svari því oft til að ekki sé eingöngu hægt að greiða inn á höfuðstól láns heldur verði einnig að greiða inn á áfallnar verðbætur. Þarna er um mjög þrálátan misskilning að ræða sem líklega má rekja til þess að í fjármálafræðunum er höfuðstóll oftast lagður að jöfnu við það sem eftir er af upphaflegu láni eða eftirstöðvum af nafnverði láns, eins og stendur á greiðsluseðlinum. Ég veit ekki af hverju þessi greinarmunur er gerður á eftirstöðvum af upphaflegu láni og verðbótum, kannski er það vegna þess að flestar kennslubækur í fjármálafræðum eru skrifaðar af útlendingum sem reikna ekki með því að lán séu almennt verðbætt, eins og venjan er á Íslandi. En hvað um það þá kemur hér útskýring á höfuðstóli og höfuðstólsgreiðslu.

Höfuðstóll
Á óverðtryggðu láni er höfuðstóll það sem eftir er af upphaflega láninu á hverjum tíma. Segjum að ég hafi tekið 10 milljónir að láni og hafi greitt 5 milljónir af upphaflega láninu þá standa 5 milljónir eftir, sem er höfuðstóll lánsins.

Á verðtryggðu láni er höfuðstóll það sem eftir er af upphaflega láninu að viðbættum áföllnum verðbótum. Segjum svo að ég taki 10 milljónir að láni og hafi greitt 5 milljónir af upphaflega láninu þá standa eftir 5 milljónir af því, en 3 milljónir af verðbótum hafa kannski lagst ofan á eftirstöðvar upphaflega lánsins. Höfuðstóll þessa láns er því 8 milljónir sem skiptast þannig: eftirstöðvar af upphaflega láninu, sem eru 5 milljónir, og áfallnar verðbætur, sem eru 3 milljónir sem gerir samtals 8 milljóna höfuðstól.

Þetta virðist kannski flókið og því er einfaldast að hafa í huga að höfuðstóll láns er upphæð lánsins á hverjum tíma, hvernig sem hún er tilkomin.

Höfuðstólsgreiðsla
Þegar greitt er inn óverðtryggðan höfuðstól fer greiðslan inn á eftirstöðvar upphaflega lánsins. Segjum svo að ég greiði eina milljón inn á 5 milljóna óverðtryggðan höfuðstól þá verða 4 milljónir eftir sem nýr höfuðstóll.

Þegar greitt er inn á verðtryggðan höfuðstól fer hluti greiðslunnar inn á eftirstöðvar upphaflega lánsins og hluti fer inn á verðbæturnar. Segjum svo að ég greiði eina milljón inn á verðbættan 8 milljóna höfuðstól, þá verða 7 milljónir eftir sem er nýr höfuðstóll en kannski hafa 600 þúsund farið inn á eftirstöðvar upphaflega lánsins og 400 þúsund inn á verðbæturnar.

Sem sagt, höfuðstóll láns er lánsupphæðin á hverjum tíma – með verðbótum, ef lánið er verðtryggt. Þegar greitt er aukalega inn á höfuðstól láns, þá lækkar hann einfaldlega um þá fjárhæð, en á verðtryggðu láni fer alltaf eitthvað til greiðslu á verðbótum (því að þær eru orðnar hluti af höfuðstólnum).

Höfuðstólsgreiðsla og vextir
Athugið eitt. Greiðið viðbótargreiðsluna (höfuðstólsgreiðsluna) á gjalddaga eftir að afborgun og vextir hafa verið greidd. Ef greitt er einhverjum dögum seinna eða á undan afborguninni, fer hluti viðbótargreiðslunnar í að greiða áfallna vexti og aðeins afgangurinn fer inn á höfuðstólinn. Gætið þess einnig að fá sundurliðaða kvittun fyrir höfuðstólsgreiðslum.

Kær kveðja,
Ingólfur H. Ingólfsson