Ég fór á fyrirlestur Dr. Tal Ben-Shahar um hamingjuna í Háskólabíói á laugardaginn en þar var á ferð einn vinsælasti fyrirlesari og prófessor í Harvard sem veitti áheyrendum innsýn inn í hamingjuleitina og hvaða leiðir við gætum farið til þess að verða hamingjusamari. Ég var afar ánægður með að hafa skellt mér á fyrirlesturinn enda átti ég von á góðu eftir að hafa lesið bók Ben-Shahar, “Meiri hamingja”, sem Karl Ágúst Úlfsson þýddi og gaf út með Ásdísi Ólsen.

En er tilgangur lífsins sá að verða hamingjusamur? Flestir eru líklega sammála því að tilgangurinn með lífinu geti ekki verið að vera óhamingjusamur og því hljóti hamingjusamt líf að vera tilgangsríkara. Það var einnig skoðun forngrískra heimspekinga. Í huga Aristótelesar var hamingja annað orð yfir hið góða eða guðdómlega sem hlaut að vera æðsta takmarkið í lífinu. En hann vissi að ekki væri nóg að þekkja hið góða, við yrðum aðeins hamingjusöm í athöfnum okkar og þær yrðu að vera siðlegar og göfugar – vellíðan ein og sér væri til að mynda ekki hamingja

Dr. Tal Ben-Shahar benti á margar nytsamlegar leiðir til þess að auka við hamingju okkar og setti hlutina í samhengi sem komu mér oft skemmtilega á óvart. Sumt minnti mig óneytanlega á þá skyldu, eins og heimspekingurinn John Stuart Mill hefði líklega orðað það, að hegða mér skynsamlega – að hreyfa mig, að hvílast, að hugleiða og að hugsa jákvætt. Það er einnig í anda Mill, og Aristótelesar, að gera hamingjuna að einskonar hápunkti athafnarinnar – að tilfinningin ein og sér sé ekki næg heldur verði hún að koma í lok göfugrar eða skynsamlegrar hegðunar. Mill leggur einnig áherslu á að reynslan af sársaukanum sé óhjákvæmileg til þess að upplifa vellíðunina og gæði hennar sé eftirsóknarverð en ekki magnið, eins og Ben-Shahar útskýrði á svo skemmtilegan hátt með því að lýsa því sem myndi gerast ef við spiluðum tvö uppáhalds lögin okkar á hæsta styrk og á sama tíma. Ég veit ekki hvort ég sé að gera Ben-Shahar rétt með því að tengja hann með þessum hætti við Mill en ég held að þar sé ekki leiðum að líkjast.

Einn kunningi minn sem ég ræddi við eftir fyrirlesturinn skaut á mig og sagði Ben-Shahar hafa sýnt fram á að peningar gerðu menn ekki hamingjusama. Það er rétt, peningar geta ekki gert menn hamingjusama af þeirri einföldu ástæðu að þeir eru ekki neitt. Að eiga peninga er líkast því að eiga tómið eitt og í því getur ekki falist hamingja. Það er ekki fyrr en við notum peningana, eyðum þeim til þess að uppfylla væntingar okkar og þrár, að við getum ef til vill orðið hamingjusamari – en það fer allt eftir því hvernig við notum þá, eins og Aristóteles benti réttilega á  J  

Með hamingjuóskum,
Ingólfur H. Ingólfsson