Tveir ungir hagfræðingar frá MIT háskólanum í Bandaríkjunum, Esther Duflo og Abhijit Banerjee, sendu nýlega frá sér áhugaverða bók um fátækt í heiminum, „Poor Economics“, sem þau höfðu unnið að í 15 ár. Niðurstöður þeirra eru mjög athygliverðar og það eru einnig rannsóknaraðferðirnar. Í stað þess að smíða skýringarmódel og kenningar úr almennum og tölulegum upplýsingum, ferðuðust þau um allan heim og fóru úr einu þorpinu í annað þar sem fólk bjó við hungurmörk en naut þróunaraðstoðar. Við rannsóknir sínar beittu þau ekki aðeins aðferðum hagfræðinnar heldur einnig aðferðum atferlis- og félagsfræðinnar og könnuðu háttalag og viðhorf fólks - þau vildu vita hversvegna fólk hagaði sér eins og það gerði en ekki öðruvísi. Og hegðun fólksins var þeim oft ráðgáta.

Að deyja úr hungri eða leiðindum
Niðurstöður rannsókna þeirra, Duflo og Abhijit, hafa komið mörgum á óvart en staðfest fyrir öðrum það sem lengi hefur verið kallað fordómar í garð fátækra. Það er engin ein leið fær til þess að vinna á hungri og fátækt í heiminum, skrifa þau, til þess er menningarmunurinn á milli þjóða og hópa of mikill. „Fólk vill ekki endilega meiri mat þó að það viti að það geti jafnvel bjargað þeim og börnum þeirra frá hungri, það er vissulega ráðgáta“. Höfundarnir komust til dæmis að þeirri niðurstöðu að fólk sem lifði á minna en einum bandaríkjadal á mánuði gæti notað 33% meira af peningunum í mat en það gerði. Í stað matar fóru peningarnir til dæmis í áfengi, tóbak og skemmtanir. Duflo og Abhijit segja frá því í bók sinni þegar þau hittu bláfátækan mann í afskektu þorpi í Marokkó sem viðurkenndi fyrir þeim að vilja frekar borga af sjónvarpinu en að nota peningana í mat. Það væri enga vinnu eða tilbreytingu að hafa í þorpinu og hann kysi því frekar að svelta en að sálast úr leiðindum. Félagslegur þrýstingu, trúarleg sannfæring og margbreytileiki samfélagsins hefur oft meiri áhrif á það sem fátækt fólk velur sér til lífsviðurværis en tómur maginn.
Bókin sem vitnað er í: Esther Duflo og Abhijit Banerjee: Poor Economics, PublicAffairs, Cambridge 2011. Bókina má finna á Amazon.

Kær kveðja,
Ingólfur H. Ingólfsson