Það er nokkuð merkilegt að hugsa til þess að í félagsfræðinni, sem er mitt fag, er lítið sem ekkert fjallað um ást eða peninga sem eru sennilega tvö algengustu fyrirbæri mannlegs samfélags. Við lifum meira að segja í samfélagi sem er kennt við peninga – auðmagnið, kapítalismann.

Það eru reyndar til skýringar á þessum einkennilegheitum. Ein skýringin er sú að upp úr aldamótunum 1900 áttu félagsvísindamenn í nokkuð hatrammri deilu um aðferðafræði sem endaði eitthvað á þá leið að hagfræðin skyldi fjalla um peningana en félagsfræðin um restina. Ástin varð hins vegar útundan en hún hefur blessunarlega fylgt heimspeki og listum frá örófi alda, en því miður ekki náð að kveikja elda í félagsvísindunum (vonandi þó ekki látið sjálfa vísindamennina ósnortna).

Ég hef, ykkur að segja, velt þessu peninga- og ástleysi félagsfræðinnar lengi fyrir mér, eiginlega allt frá því að ég var í námi í félagsvísindum við háskólann í Bremen í Þýskalandi á áttunda áratugnum. Í náminu var ég mjög upptekinn af vinnu og auðmagni en sem lokaverkefni valdi ég viðfangsefnið manneskjuna, ég vildi rannsaka það sem gerir okkur að manneskjum - þekkingar- og siðferðisverum. Þegar ég var að ljúka við ritgerðina fannst mér sem eitthvað vantaði og því bætti ég við kafla um ástina. Prófessorarnir, sem voru leiðbeinendur mínir og eru þekktir marxískir fræðimenn, voru ekki par hrifnir af þessum lokakafla en þeir voru ekki hafðir með í ráðum svo að þeir gátu aðeins komið skoðun sinni á framfæri í prófdómum sínum. Þeir voru samt sanngjarnir og ég ánægður með einkunnina og í dag hef ég hina mestu ánægju af að lesa gagnrýni þeirra á þessari fræðilegu ástarjátningu minni.

En hvað skyldi ástin koma fjármálum heimilanna við? Og eru peningar og ást ekki eins og olía og eldur, stórhættuleg þegar þeim er blandað saman? Það er einmitt það sem ég ætla að leyfa mér að fjalla stundum um í þessum pistlum og helst með allt öðrum hætti en það er vanalega gert. Til þess að leiða ykkur aðeins á sporið, þá mun ég færa rök fyrir því að ást og peningar séu í raun og veru af sama meiði - djörf fyrirætlan, ekki satt? En hafið ekki áhyggjur af því að ég ætli mér að drepa rómantíkina, þvert á móti þá ætla ég mér einmitt að draga hana fram í dagsljósið, en ekki bara í ástinni því að hún finnst einnig í peningunum.

Góða og ástríka helgi,
Ingólfur H. Ingólfsson