Árið 2010 verður erfitt - og þó

Það var ekki erfitt fyrir Völvu Vikunnar að spá fyrir um árið 2010 , það verður erfitt. En það er hægt að bregðast við erfiðleikunum og snúa á kreppuna, ef svo má segja. Það eru ýmsar leiðir færar fréttabréf spara.is mun gera sitt á árinu 2010 til þess að benda á þær en fyrst ætla ég að draga upp mína mynd af árinu 2010, bæði hér heima og erlendis. Ég tek það fram að ég er ekki spámannlega vaxinn og bý ekki yfir tölfræðilegum greiningartólum en ég les mér til og dreg mínar ályktanir. Ég hef haft það fyrir reglu að búast við hinu versta en vona það besta og við það mun ég halda mig.


Verður viðsnúningur um mitt ár 2010?

Forseti Íslands sagði í áramótaræðu sinni að hann byggist við betri tímum eftir mitt árið 2010 og undir svipaða bjartsýni hafa opinberir aðilar, greiningardeildir og Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn (AGS) tekið, þó með ýmsum blæbrigðum. Ég vona að þeir reynist sannspáir en ég sé ekki þau teikn um viðsnúning sem þeir sjá. Mín mynd er svona:

Tekjur lækka og skattar hækka á árinu og verðlag mun einnig hækka. Þetta dregur úr hagvexti sem er mælikvarði á viðsnúning í efnahagsmálum. En hvað merkir hagvöxtur? Í stutt máli má segja að hagvöxtur aukist ef heimilin í landinu eyða meiru og kaupa fleiri og stærri íbúðir en þau gerðu árið á undan og ríkið eyði einnig meiru og að fyrirtækin lifni við og fari að fjárfesta. Ég sé fátt af þessu gerast á árinu nema að ríkið mun geta eytt meiru en það gerði vegna skattahækkana, en þær auknu tekjur fara í að greiða vexti af lánum en ekki í framkvæmdir eða til velferðakerfisins.


Hvernig er hægt að jafna skuldir ríkissjóðs?

Útflutningur er það sem treyst er á að komi okkur til bjargar. Hann aflar þess dýrmæta gjaldeyris sem við þurfum á að halda til þess að greiða fyrir innflutning og vexti og afborganir erlendra lána. Ég hef skrifað um það áður í fréttabréfinu að útflutningsatvinnuvegir okkar, fiskveiðar og álframleiðsla (orkusala), eru áhættugreinar sem eru mjög sveiflukenndar. Hver veit hvort nægur fiskurinn verður í sjónum á næstu vertíð eða hvað álverð verður á heimsmörkuðum? Það sem ég óttast er að gripið verði til gömlu ráðanna að fella gengið til þess að fá fleiri krónur fyrir hvern sporð sem seldur er til útlanda. Gengið hrundi með bönkunum og er enn að síga þrátt fyrir að því sé handstýrt með gjaldeyrishöftum. Seðlabankastóri hefur nánast lofað okkur að gengið muni haldast lágt næstu árin, jafnvel áratugina. Sumir óttast að gengið muni hrapa enn meira ef slakað verði á gjaldeyrishöftum, svo ekki sé talað um ef þau yrðu afnumin. Og það er einmitt málið, hver sér fyrir sér að gjaldeyrishöft verði á Íslandi í framtíðinni, eina ríkinu á vesturlöndum? Eða er ætlunin að endurtaka sögu tuttugustu aldarinnar um fátækasta ríkið í Evrópu sem vann sig upp í það ríkasta með rányrkju auðlinda sinna - fiskimiðanna? Við gætum gert það því að við eigum aðra auðlind, orkuna.

Annar kostur væri að ganga í Efnahagsbandalagið og taka upp evru. Þá stæðum við jafnfætis öðrum þjóðum á 600 þúsund manna markaðssvæði. Um þennan kost hefur mikið verið rætt og ritað og verður örugglega enn meira gert af því á nýju ári.

Þriðji kosturinn væri sá að tengja krónuna við alþjóðlegan gjaldmiðil eins og gull og freista þess að styrkja hana. Ég hef skrifað um þessa hugmynd áður í fréttabréfinu og á örugglega eftir að gera það aftur því að hún er alls ekki eins galin og hún lítur út fyrir að vera, sérstaklega ekki fyrir peningalegt eyland eins og Ísland. Sagan sýnir einnig að mörg ofurskuldsett ríki hafa notað aðrar aðferðir til þess að jafna um skuldir en að greiða þær með tekjum ríkissjóðs. Það verður spennandi að skoða þennan kost betur.


Ný vefsíða spara.is

Ný vefsíða spara.is fer væntanlega í loftið um miðjan janúar og þá verður hægt að skrifa athugasemdir við fréttabréfin sem ég vona að sem flestir notfæri sér. Það verður í það minnsta áhugavert að fylgjast með því sem þar kemur fram og ég skal gera mitt besta til þess að leggja umræðunni til dúndur efni.


Gleðilegt nýtt ár,
Ingólfur H. Ingólfsson